De liberalisering van de energiesector leidt tot een enorme kaalslag in de werkgelegenheid, zo blijkt uit een benchmarkstudie van Roland Berger Strategy Consultants, die wordt onderschreven door ABVAKABO FNV. Het aantal
arbeidsplaatsen kan de komende vijf tot acht jaar met veertig procent afnemen. Dat komt neer zo'n 10.000 van de 23.000 banen. Door het besluit van het kabinet om leveringsbedrijven te splitsen, kan de werkgelegenheid op middellange termijn met nog eens 4.000 banen afnemen. ABVAKABO FNV spreekt de overheid en de sector aan op de noodzaak voor een 'meerjarenplan werkgelegenheid'.

'Wij baseren deze kaalslag op best practice benchmarks, afgeleid uit de landen om ons heen die voorop lopen met de liberalisering van de energiemarkt,' aldus Arnoud van der Slot, partner bij Roland Berger en verantwoordelijk voor de studie. 'De aanleiding om hier dieper in te duiken is onder meer het enorme banenverlies in de telecomsector als gevolg van de liberalisering. Sinds begin jaren negentig is het aantal werknemers per aansluiting bij de grote Europese telecombedrijven in geliberaliseerde markten met gemiddeld zestig procent afgenomen. Deze werkgelegenheidsdaling trad op ondanks de groei in de telecomsector als gevolg van de opkomst van mobiele telefonie. In de energiesector is echter niet of nauwelijks groeipotentieel.'

'Dit nieuws is verschrikkelijk voor de werknemers. Vooral als we niet bijtijds ingrijpen. Wij signaleren nu het probleem en verwachten dat een vervolgonderzoek dit signaal concretiseert zodat we kunnen inschatten voor welke werknemers de liberalisering gevolgen heeft. Daarna kunnen en moeten we met de werkgevers aan de slag met een goed plan van aanpak, zodat er wordt geïnvesteerd in werkgelegenheid en zodat we werknemers kunnen begeleiden naar ander werk of naar een andere werkgever,' meldt Joost van Herpen, sectorbestuurder bij ABVAKABO FNV. De verwachte kaalslag in de energiesector heeft in andere landen al plaatsgevonden, waaronder Groot-Brittannië. In de afgelopen vijftien jaar is zeventig tot tachtig procent van de banen in de Britse energiesector verloren gegaan, met name bij de productiebedrijven.

Grootste klappen bij distributie & levering
De Europese benchmark van Roland Berger toont aan dat de 'best practice
prestatie'(gebaseerd op de top-3) aangepast de Nederlandse schaalgrootte neerkomt op 700 tot 850 aansluitingen per werknemer.  In Nederland zijn er momenteel 7,6 miljoen aansluitingen en 18.000 mensen werkzaam in distributie en levering, oftewel: 420 aansluitingen per werknemer. Dat betekent dat een efficiencyslag van veertig tot vijftig procent moet worden gemaakt, hetgeen neerkomt op 8.000 minder banen.

Roland Berger verwacht dat splitsing van de energiebedrijven op middellange termijn kan zorgen voor een verdere reductie van circa 4.000 arbeidsplaatsen. 'Dit als gevolg van onder andere fusies en overnames,' aldus Arnoud van der Slot. Kort voor de zomer voorspelde Roland Berger al een 'fusiewoede' in Nederland, waarbij onder meer energiebedrijven het risico zouden lopen om opgeslokt te worden.

Meerjarenplan werkgelegenheid nodig
Joost van Herpen: 'Bijna de helft van de werknemers in de energiesector is ouder dan 45 jaar. Als er nu niet wordt gewerkt aan een meerjarenplan werkgelegenheid, dan heeft dat dramatische gevolgen voor deze mensen.' ABVAKABO FNV ziet de oplossing in continue scholing van werknemers (van alle leeftijden en op alle niveau's), het verhogen van de arbeidsproductiviteit door slimmer te werken (sociale innovatie) en het beter inzetten van employability-instrumenten zoals bijvoorbeeld loopbaanontwikkeling en het recht op onafhankelijk loopbaanadvies.

Overheid en sector moeten meer investeren in werkgelegenheid
Investeren in duurzame energie en investeren in veiligheid kunnen volgens ABVAKABO FNV resulteren meer werkgelegenheid. 'De overheid wil meer duurzame energievoorziening maar investeert hierin nauwelijks,' aldus Van Herpen. 'Duurzame energieproductie beslaat in Nederland op dit moment slecht vier procent van de totale energieproductie. Dit moet in de kabinetsplannen groeien tot tien procent in 2020. Dat is een zeer magere ambitie. We willen dat de energiebedrijven hun ambitie hoger stellen, tot minimaal twintig procent
duurzame energieproductie in 2020.'

ABVAKABO FNV constateert dat de veiligheid van elektriciteit en gas in woningen en bedrijven verminderd is, sinds de verzelfstandiging van de energiebedrijven. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid lag voorheen bij de gemeente, maar is niet meegegaan naar het energiebedrijf. Door een aantal ongelukken is kort geleden besloten dat gemeenten deze verantwoordelijkheid opnieuw oppakken, maar de kennis en kunde hiervoor zit bij de energiebedrijven. Van Herpen: 'Wij vinden dat daarom de energiebedrijven zich moeten inspannen om een soort APK voor gas- en elektriciteitsinstallaties op zich te nemen.'

De uitkomsten van de kwantitatieve analyse van Roland Berger zijn in de lopende
raam-CAO-discussies tussen de sociale partners besproken. De gesignaleerde ontwikkeling in werkgelegenheid wordt erkend door zowel de vakorganisaties als werkgevers. De sociale partners gaan verdere stappen ondernemen om de impact en mogelijkheden nader te analyseren.

Roland Berger Strategy Consultants
Roland Berger Strategy Consultants is een internationaal strategisch adviesbureau met ruim 1.700 medewerkers in 24 landen. In Europa behoort de firma tot de top-3 van strategieadviseurs, wereldwijd tot de top-5. In het Nederlandse kantoor werken ruim 40 mensen. Zie ook www.rolandberger.nl.

ABVAKABO FNV
ABVAKABO FNV is de grootste vakbond in de publieke sector. De ruim 360.000 leden werken in de zorg- en welzijnssector, de (geprivatiseerde) overheid, de onderwijs- en onderzoekssector en bij de sociale werkvoorziening of in het kader van de gesubsidieerde arbeid. Zie ook www.abvakabo.nl.

bron:Roland Berger