De globalisering van de wapenindustrie heeft grote mazen veroorzaakt in alle huidige wapenexportregelingen, waardoor wapens verkocht kunnen worden aan schenders van mensenrechten en aan landen die zijn onderworpen aan een wapenembargo. Ook Nederland
ontduikt exportrestricties voor wapens. Dit blijkt uit een nieuw rapport van de Control Arms campagne van Amnesty International, Oxfam International en het International Action Network on Small Arms (IANSA).

De lancering van het rapport, Arms without borders, valt samen met de jaarlijkse zitting van de Verenigde Naties over wapenbeheersing in New York waar gestemd zal worden over een internationaal Wapenhandelsverdrag. Het rapport laat zien dat Amerikaanse, Europese (waaronder ook Nederlandse) en Canadese bedrijven in staat zijn om wetgeving op het gebied van wapenhandel te omzeilen door onderdelen te verkopen en productie van wapens
naar het buitenland uit te besteden. Het rapport vermeldt in detail hoe wapens, waaronder aanvalshelikopters (zoals de Apache) en gevechtsvoertuigen, uit buitenlandse onderdelen worden geassembleerd en onder licentie worden geproduceerd in landen als China, Egypte, India, Israël en Turkije.

Het rapport toont aan hoe deze en soortgelijke wapens op bestemmingen als Colombia, Soedan en Oezbekistan zijn beland, waar zij naar vermeld zijn gebruikt voor het vermoorden en verjagen van burgers. Dit toont de noodzaak aan van internationale verdragen om de wapenindustrie te reguleren. Dit rapport is een opsomming van mazen en vernielde levens. Wapenbedrijven werken  mondiaal, maar wetgeving op het gebied van wapenhandel is dat niet, en het resultaat is
dat verschrikkelijke regimes worden bewapend. Europa en Noord-Amerika zijn hard op weg om de IKEA van de wapenindustrie te worden: zij leveren onderdelen die schenders van mensenrechten thuis kunnen assembleren, maar dan zonder een morele handleiding. Het wordt hoog tijd dat er een Wapenhandelsverdrag komt, zegt Sylvia Borren, algemeen directeur van Oxfam Novib.

Het rapport laat twee grote mazen zien waardoor wapenbedrijven legaal regels kunnen omzeilen, waaronder wapenembargo s:

1. In zo n geheel verkopen kan niet, maar in stukjes en beetjes weer wel
- De Apache helikopter die Israël heeft ingezet in de recente Libanon crisis, beslaat uit meer dan 6.000 onderdelen die over de hele wereld worden gemaakt, onder andere in Nederland, het Verenigd Koninkrijk, en Ierland. Volgens de Gedragscode van de EU zouden deze landen moeten weigeren om aanvalshelikopters direct aan Israël te leveren.
- De Europese Unie kent een wapenembargo tegen China. De Verenigde Staten en Canada weigeren aanvalshelikopters te verkopen aan China. Maar China s nieuwe Z-10 aanvalshelikopter zou niet vliegen zonder de wapenonderdelen en technologie van een Brits/Italiaans bedrijf (AugustaWestland), een Canadees bedrijf (Pratt & Whitney Canada), een Amerikaans bedrijf (Lord Corporation) en een Frans/Duits bedrijf (Eurocopter). China heeft eerder aanvalshelikopters verkocht aan een aantal landen, waaronder Soedan dat onder een volledig wapenembargo van de EU en een gedeeltelijk wapenembargo van de VN valt.

2. Vanuit hier verkopen kan niet, maar vanuit daar weer wel
- In mei 2005 vuurden Oezbeekse veiligheidstroepen op demonstranten, waarbij honderden mensen gedood werden. Het Oezbeekse leger gebruikte militaire Landrovers tijdens de massamoord, die voor 70 procent uit Britse onderdelen bestonden. De onderdelen voor de Landrover werden naar Turkije verscheept waar zij tot militaire voertuigen werden geassembleerd. Die voertuigen werden toen aan de Oezbeekse regering geleverd. De Britse overheid heeft hier geen controle over op omdat de voertuigen niet in het Verenigd Koninkrijk werden geassembleerd en omgebouwd tot militaire voertuigen.

Wapenproducenten uit de EU hoeven hun winsten niet op te offeren vanwege principes, in plaats daarvan kunnen zij het werk gewoon uitbesteden, zegt Rebecca Peters, directeur van het International Action Network on Small Arms. Bijvoorbeeld, de Oostenrijkse vuurwapenfabrikant Glock probeert nu een productiefabriek in Brazilië op te zetten.Als dat gebeurt dan zal Glock in staat zijn om de EU Gedragscode over Wapenexporten te omzeilen door vuurwapens vanuit zijn Braziliaanse fabriek te verschepen. Het rapport toont ook aan dat revolutionaire technologische ontwikkelingen in de wapenindustrie vaak dezelfde zijn als die voor consumentengebruik, en die is vaak niet gereguleerd. Bijvoorbeeld, de digitale signalenverwerker die in de laatste DVD-spelers
wordt gebruikt, kan ook worden toegepast in richtsystemen voor de raketten van gevechtsvliegtuigen. Wanneer die technologie wordt verkocht voor gebruik in militaire vliegtuigen dan is daar niets wettelijk voor geregeld.

Wetten met betrekking tot wapenhandel zijn dermate verouderd dat de verkoop van legerhelmen strenger gereguleerd is dan die van onderdelen die tot dodelijke wapens worden geassembleerd. De wereld heeft een effectief internationaal Wapenhandelsverdrag nodig dat de stroom wapens naar schenders van mensenrechten stop zet, zegt Irene Khan, secretaris-generaal van Amnesty International.

Feiten en cijfers
- Tegen het einde van dit jaar bedragen geschatte militaire uitgaven een het recordbedrag van 1,058.9 miljard dollar, ruim vijftien keer zoveel als de internationale uitgaven aan hulp. Dit bedrag is hoger dan het record van de Koude Oorlog uit 1987/8 van 1,034 miljard dollar omgerekend naar hedendaagse prijzen.
- In 2005 namen de Verenigde Staten, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland samen naar schatting 82 procent van alle wapenverkopen voor hun rekening.
- Brazilië, India, Israël, Singapore, Zuid-Afrika en Zuid-Korea hebben nu allemaal wapenbedrijven die tot s werelds top 10 behoren.

bron:OxFam Novib