In de Noordzee groeien relatief veel algen. Deze vormen de basis van een veel rijkere voedselketen dan die in de Atlantische Oceaan. De Bretonse NIOZ-promovendus Yann Bozec berekende dat kustzeeën zoals de Noordzee hierdoor ongeveer drie keer zoveel kooldioxide uit de lucht halen dan op grond van hun kleine oppervlak werd verwacht. Hij promoveert op 3 oktober aan de Rijksuniversiteit Groningen.

 

De gemeten jaarlijkse toename van kooldioxide (CO2) in de lucht blijkt maar zestig procent van de jaarlijkse emissies van fossiele brandstoffen. De overige veertig procent wordt opgenomen door de zeeën en oceanen. Promovendus Yann Bozec van het aan NWO verbonden Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel, onderzocht hoe de Noordzee deze taak op zich neemt.

Over de gehalten en het transport van CO2 in en uit de Noordzee was tot nu toe erg weinig bekend. Om deze witte vlek in de data te vullen, werden vier expedities van telkens 1 maand met het oceanografische NIOZ-onderzoeksschip de 'Pelagia' uitgevoerd. Per expeditie maakten de onderzoekers op 97 locaties een verticaal waterprofiel. Onderweg van locatie naar locatie maten ze ook de gehalten aan CO2, voedingsstoffen (fosfaat, stikstof en silicaat), en de mate van algengroei. Dit resulteerde in de meest uitgebreide en nauwkeurige dataset ooit gerealiseerd voor een kustzee.

Uit deze gegevens berekende Bozec hoeveel kolldioxide de Noordzee jaarlijks uit de lucht opneemt en daarna opslaat in de diepe Noord-Atlantische Oceaan. Deze opslagcapaciteit bleek bijna drie keer zo hoog te zijn dan het gemiddelde over de wereldzeeën. Integratie over de gehele Noordzee levert een jaarlijkse netto-opname van kooldioxide op van maar liefst 8.5 miljoen ton koolstof per jaar. Als we deze prestatie theoretisch doorrekenen naar alle kustzeeën van de wereld - waar de Noordzee slechts twee procent van uitmaakt - dan zouden alle kustzeeën samen ongeveer twintig procent kooldioxide opnemen van alle wereldzeeën samen, terwijl hun oppervlak slechts zeven procent is. Kustzeeën nemen CO2 dus veel efficiënter op dan de open oceanen.

Zeewater kan op twee manieren kooldioxide opnemen. De 'fysische pomp' werkt doordat het gehalte CO2 in de lucht hoger is dan dat in het zeewater. Omdat de natuur het evenwicht altijd probeert te herstellen, stroomt de kooldioxide vanuit de lucht naar het oppervlak van het zeewater. In de winter koelt het oppervlaktewater in koude poolzeeën af en wordt iets zwaarder. Hierdoor zakt het door zijn eigen gewicht naar de diepzee.

De tweede manier is door vastlegging van kooldioxide in algen onder invloed van zonlicht (fotosynthese). Dit mechanisme is in de Noordzee belangrijk. Algen groeien in het oppervlaktewater en vormen hun celmateriaal door kooldioxide uit zeewater op te nemen. Zo is er in het water weer plaats voor kooldioxide uit de lucht. De algen worden verder opgenomen in het hele voedselweb. Hierdoor is het water dat de Noordzee uitstroomt veel rijker aan organismen (en koolstof bevattende afvalproducten daarvan) dan het instromende, blauwe oceaanwater.

bron:NWO