De Nederlandse gezondheid scoort in vergelijking met Europa heel behoorlijk, maar behoort niet tot de top. Door vergrijzing zullen chronische ziekten en daarmee ook de zorgkosten de komende twintig jaar fors toenemen. Gezondheidszorg is kostbaar, maar levert ook veel op. De levensverwachting van vrouwen neemt in Nederland minder snel toe dan in de landen om ons heen. Daarnaast blijven de gezondheidsachterstanden van kansarme Nederlanders onverminderd groot. Ongezond gedrag, zoals roken, en overgewicht, zijn belangrijke oorzaken van ziekte en sterfte. Vooral jongeren leven ongezond, zij drinken steeds meer en worden steeds zwaarder. Om het tij te keren, moet preventie effectiever gemaakt worden.
Dit zijn enkele van de belangrijkste bevindingen uit 'Zorg voor Gezondheid', de vierde Volksgezondheid Toekomstverkenning (VTV) die het RIVM vandaag aanbiedt aan Minister Hoogervorst van VWS. Deze nieuwe editie besteedt onder meer aandacht aan regionale en internationale vergelijkingen, aan kosten en opbrengsten van gezondheidszorg en aan gezondheid en zorg vanuit een levensloopperspectief. Ook blikt de VTV vooruit naar de toekomst.

De levensverwachting van de Nederlander is weer iets toegenomen en de extra levensjaren zijn meestal gezonde jaren. Sinds het einde van de jaren negentig is de levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen sterk toegenomen met zes tot zeven jaar, vooral door minder problemen met horen, zien en bewegen.

De gezondheidsachterstanden van kansarme Nederlanders zijn groot. Dat blijkt onder andere uit de grote verschillen in gezondheid tussen GGD-regio's in Nederland. Zo is er tussen de slechtste en de beste regio een verschil van drie jaar in levensverwachting en twaalf jaar in gezonde levensverwachting. Het laagste percentage inwoners met ernstig overgewicht is 6%, het hoogste 16%. Het percentage rokers loopt uiteen van bijna 28% tot 36%. Slechte  gezondheidsscores gaan hand in hand met een gemiddeld laag opleidingsniveau in de regio.

Voor jongeren is de trend ongunstig. Zij worden steeds zwaarder: overgewicht komt in 2004 bijna twee keer zo vaak voor dan in 1997. Het alcoholgebruik onder jongeren blijft stijgen, vooral bij meisjes. Dronk in 1992 43% van de meisjes, in 2003 was dit gestegen tot 57%. Bij jongens was dit in 2003 60%. Binnen Europa is overmatig alcoholgebruik in het weekend onder jongeren alleen in Ierland nog hoger. In ons land is dat 28%, in Ierland 32%.

Een belangrijke uitdaging voor de gezondheidszorg is het bevorderen van gezond gedrag, vooral bij jongeren. Dat gedrag staat niet op zichzelf, maar hangt nauw samen met de omstandigheden waarin men opgroeit, woont of werkt. Daarom vergt gezondheidsbevordering een aanpak die zich naast gedragsverandering ook richt op een gezonde omgeving. Succesvolle voorbeelden daarvan zijn de bevordering van de verkeersveiligheid en de ontmoediging van tabaksgebruik. Ook voor overgewicht en problematisch alcoholgebruik zou een mix van op gedrag en omgeving gerichte maatregelen consequent moeten worden ingezet. Daarnaast is een betere samenwerking met andere
partijen en andere sectoren buiten de gezondheidszorg belangrijk.

Investeren in de gezondheidszorg kan een hoog rendement hebben. Zo heeft de zorg in de afgelopen decennia daadwerkelijk bijgedragen aan een langer en gezonder leven, en vermindering van de beperkingen van chronische ziekten. Een betere volksgezondheid leidt tot meer welvaart niet alleen omdat de arbeidsproductiviteit toeneemt, maar ook omdat aan gezondheid een grote waarde wordt toegedicht. Volgens studies in de Verenigde Staten en Europa overtreffen dergelijke opbrengsten ruimschoots de investeringen in de gezondheidszorg.

bron:RIVM