De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde inkomen van huishoudens is echter opnieuw afgenomen. Huishoudens gaven meer uit dan er binnenkwam, waardoor hun besparingen verder zijn teruggelopen. Daartegenover staat dat de winsten van het bedrijfsleven gestegen zijn en dat de overheid nauwelijks nog een tekort had. Forse koerswinsten verbeterden het vermogen van de pensioenfondsen. Dit blijkt uit de nieuwste gegevens van het CBS over de Nederlandse economie.

Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald
Het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens daalde in 2005 met 0,7 procent. Daarbij is gecorrigeerd voor de inflatie van 1,7 procent. Zonder correctie voor inflatie steeg het beschikbaar inkomen van huishoudens met 1,0 procent. Huishoudens hebben in 2005 echter 2,3 procent meer besteed, waardoor de consumptieve bestedingen opliepen tot 247 miljard euro. Huishoudens ontspaarden 7,3 miljard euro. Dit is 3,2 miljard meer dan in 2004. Daarmee was 2005 het derde jaar op rij met negatieve besparingen.

Meer inkomen uit vermogen en pensioen
Loon is de belangrijkste inkomensbron van huishoudens. Het steeg in 2005 met 0,7 procent. Dit kwam door een bescheiden loonstijging bij een lichte daling van de werkgelegenheid. Aan sociale uitkeringen ontvingen de huishoudens 0,4 procent minder. Inkomen uit vermogen nam vooral door fors gestegen dividendontvangsten sterk toe (12,0 procent). Aan pensioenen ontvingen de huishoudens bijna 5 procent meer. In 2005 waren huishoudens relatief meer kwijt aan belastingen en premies.

Forse stijging van schulden door woninghypotheken
Huishoudens hebben zich in 2005 verder in de schulden gestoken. Hun schulden namen met maar liefst 58 miljard euro toe tot 589 miljard. Deze stijging komt bijna volledig voor rekening van woninghypotheken. De oplopende nieuwbouw speelt een rol, maar ook de nog steeds stijgende huizenprijzen, woningverbetering en oversluiting van hypotheken.

Financieel vermogen huishoudens sterk gegroeid
Ondanks de toename van de schulden steeg het financieel vermogen van huishoudens met 116 miljard euro. Huishoudens hadden 13 miljard meer aan spaartegoeden. Dit was iets minder groei dan in de twee voorgaande jaren. Ook werden huishoudens actiever op de effectenmarkten en kochten per saldo voor 4,8 miljard aan obligaties en 4,0 miljard aan aandelen. Daarnaast werd het totale effectenbezit van huishoudens 37 miljard euro meer waard door de gunstige koersontwikkelingen. Ten slotte nam ook het vermogen opgebouwd in de pensioen- en levensverzekeringsvoorzieningen met meer dan 100 miljard toe.

Nettowinst van bankwezen gedaald en van verzekeraars gestegen
Er zijn in 2005 veel meer kredieten verstrekt aan particulieren, vooral woninghypotheken. Desondanks daalde de nettowinst van het bankwezen met bijna 2 miljard euro. Dit kwam vooral door krappere rentemarges. De korte rente steeg licht, terwijl de lange rente juist iets verder daalde. Daarnaast maakten de buitenlandse dochterondernemingen minder winst. De verzekeraars behaalden in 2005 juist behoorlijk meer winst. Hun nettowinst viel 1 miljard euro hoger uit dan in 2004.

Winstherstel niet-financiële bedrijven zet door
Het herstel van de niet-financiële vennootschappen heeft zich in 2005 voortgezet. De toegevoegde waarde groeide nominaal met 2,9 procent, tegenover 2,6 procent in 2004 en 1,4 procent in 2003. De arbeidsproductiviteit groeide flink, terwijl de lonen licht stegen. Daardoor daalden de loonkosten per eenheid product voor het tweede jaar op rij. Dit was zeer positief voor de winstgevendheid. De arbeidsinkomensquote van de marktsector daalde dan ook ruim 1 procentpunt. Doordat buitenlandse dochterondernemingen minder winst genereerden, groeide de nettowinst voor belastingen in 2005 slechts met een bescheiden 2,6 procent. In 2004 was er nog een spectaculaire toename van 19,2 procent. De winsten bleven in 2005 echter op een hoog niveau. Dit vertaalde zich in een zeer sterke toename van de uitgekeerde dividenden. Deze stegen met bijna de helft tot 36,4 miljard in 2005. Hiervan profiteerden de huishoudens, de pensioenfondsen en het buitenland.

Financiële positie pensioenfondsen sterk verbeterd
Het totale effectenbezit van de pensioenfondsen is met bijna 101 miljard toegenomen tot 576 miljard eind 2005. Dit kwam door aankoop van obligaties en forse koerswinsten op met name aandelen. Door de sterke verbetering van de financiële positie kon de stijging van de pensioenpremies beperkt blijven. De dekkingsgraad liet echter slechts een lichte verbetering zien, omdat door de daling van de lange rente de contante waarde van de toekomstige verplichtingen ook is gestegen.

Aantrekkende economie verlaagt overheidstekort tot 0,3 procent
Het overheidstekort kwam in 2005 uit op 0,3 procent van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Dit is fors lager dan de 1,8 procent in 2004. De overheid had te maken met sterk gestegen inkomsten in combinatie met een dalende uitgavenquote. De belasting- en premiedruk liep verder op. Dit kwam door de aantrekkende economie en in mindere mate ook door versnelde belastingafdrachten en tariefsverhogingen. Verder leverden verkoop van defensiemateriaal en hogere aardgasbaten nog eens 2,1 miljard extra op.

De uitgaven namen amper toe. Dit gold zowel voor het totaal van de sociale uitkeringen (inclusief AWBZ en ZFW) als voor de ambtenarensalarissen, de twee belangrijkste uitgavencategorieën bij de overheid. De uitgaven als percentage van het BBP daalden dan ook fors. De EMU-schuldquote steeg echter met 0,1 procentpunt tot 52,7 procent van het BBP.

Groei nationaal inkomen blijft ruim achter bij BBP-groei
Ondanks een hoger handelssaldo daalde het saldo op de lopende rekening van Nederland met het buitenland met ruim 6 miljard. Hoofdoorzaak is dat de aan het buitenland betaalde rente en winstuitkeringen sterker stegen dan de ontvangsten uit het buitenland. Hierdoor steeg het bruto nationaal inkomen (BNI) in 2005 duidelijk minder hard dan het nominale BBP. Het reële nationaal inkomen van ons land is zelfs gedaald met bijna 1 procent.

bron: CBS